De ultrasone boeien in de Zoetermeerse Plas verdwijnen. De boeien liggen sinds 2016 in het water om blauwalg te bestrijden, maar blijken niet voldoende effect te hebben. Daarom kiest de gemeente Zoetermeer voor een andere aanpak: de aanleg van een groot ijzerzandfilter dat fosfaat uit het water haalt. Daarmee wil de gemeente de waterkwaliteit in de plas structureel verbeteren.
Blauwalg vormt al jaren een terugkerend probleem in de Zoetermeerse Plas. De algen groeien snel wanneer er veel voedingsstoffen in het water zitten, vooral fosfaat. Dit fosfaat komt onder meer uit landbouw en andere bronnen in het watersysteem. Wanneer blauwalg sterk groeit, verslechtert de waterkwaliteit. Dat kan risico’s opleveren voor zwemmers en zorgt er in warme maanden regelmatig voor dat er waarschuwingen voor het zwemwater worden afgegeven. Ook voor planten en dieren in het water heeft dit gevolgen. Als blauwalgen overheersen, krijgen andere soorten minder ruimte en neemt de biodiversiteit af.
Om de groei van blauwalg te beperken liggen er sinds 2016 ultrasone boeien in de plas. Deze apparaten zenden geluidsgolven uit die de ontwikkeling van blauwalgen moeten verstoren. Uit een memo van wethouder Marijke van der Meer aan de gemeenteraad blijkt dat deze techniek niet het gewenste resultaat oplevert. Daarom stopt de gemeente met het gebruik van de boeien. Het contract met de leverancier eindigt in mei 2025 en de boeien worden uiterlijk in het eerste kwartaal van 2026 verwijderd, nog vóór het recreatieseizoen begint.
De gemeente kiest ondertussen voor een structurelere oplossing. De gemeenteraad besluit in juli 2024 om een ijzerzandfilter aan te leggen. Dit filter krijgt een oppervlakte van ongeveer één hectare en ligt gelijk met het maaiveld. Water uit het boezemsysteem stroomt via dit filter richting de Zoetermeerse Plas. In het filter bindt fosfaat zich aan ijzer in het zand, waardoor deze voedingsstof uit het water wordt gehaald voordat het de plas bereikt. Het systeem kan dagelijks ongeveer 6.400 kubieke meter water zuiveren. Volgens de gemeente is die capaciteit nodig om voldoende effect te hebben.
De aanleg van het filter vraagt nog voorbereiding. Ingenieurs werken momenteel aan de technische uitwerking en het definitieve ontwerp. Daardoor gaat het filter naar verwachting pas in 2027 werken. Tot die tijd kan blauwalg in warme zomers nog steeds voor overlast zorgen en blijven waarschuwingen voor zwemwater mogelijk.
Het ijzerzandfilter maakt onderdeel uit van een bredere aanpak om de waterkwaliteit te verbeteren. De gemeente werkt daarvoor samen met Hoogheemraadschap van Rijnland binnen het project Ons Blauwe Goud. In eerdere fases worden al maatregelen genomen, zoals het aanleggen van natuurvriendelijke oevers, het graven van extra watergangen in het Westerpark en het aanpassen van de waterstromen richting de plas. Deze maatregelen moeten samen zorgen voor een gezonder ecosysteem en een stabielere waterkwaliteit op de lange termijn.
De komende zomer ligt de Zoetermeerse Plas zonder ultrasone boeien in het water, terwijl het ijzerzandfilter nog in voorbereiding is. Voor bezoekers betekent dit dat het belangrijk blijft om de actuele zwemadviezen te controleren voordat zij het water ingaan.