Debat zonder hoofdrolspeler: gemeenteraad Zoetermeer wijkt af van eigen werkwijze
De politieke druk op wethouder Ronald Weerwag liep in korte tijd hoog op na kritiek op zijn gedrag. Aanleiding was onder meer een gesprek met VVD-raadslid Lisette Sandifort, dat volgens betrokkenen als intimiderend werd ervaren. Daarnaast kreeg hij vanuit de raad forse kritiek op zijn rol in de discussie rond het Post ’45-dossier, waarbij hij ambtenaren publiekelijk verantwoordelijk zou hebben gemaakt voor de ontstane onrust. Die combinatie leidde tot een aangevraagd integriteitsdebat, maar nog vóór dat debat daadwerkelijk plaatsvond, trad Weerwag af en verliet hij de vergadering.
De gemeenteraad van Zoetermeer heeft het integriteitsdebat vervolgens voortgezet, terwijl hij op dat moment al was opgestapt en de vergadering had verlaten. Raadsleden spraken zich kritisch uit over zijn handelen, zonder dat hij daarop kon reageren. De gang van zaken roept vragen op over de zorgvuldigheid van het debat en de rol van de raad zelf.
Tijdens de raadsvergadering uitten onder anderen Esmaël Zamani (D66) en Jeffrey van Gils (VVD) stevige kritiek op het handelen van de wethouder, onder meer op het befaamde telefoontje met Sandifort en zijn rol in het Post ’45-dossier. Die kritiek werd uitgesproken op een moment dat hij zelf niet langer aanwezig was om daarop te reageren.Desondanks werd het debat voortgezet en inhoudelijk gevoerd.
Daarmee ontstond een situatie waarin de raad oordeelde over het handelen van een bestuurder die geen mogelijkheid meer had om zich te verantwoorden.
Zorgvuldigheid onder druk
Binnen het openbaar bestuur geldt het principe van hoor en wederhoor als een belangrijk uitgangspunt, zeker bij integriteitskwesties. In dergelijke situaties wordt doorgaans gestreefd naar een zorgvuldig proces, waarin betrokkenen de kans krijgen om te reageren op kritiek of beschuldigingen.
In dit geval ontbrak die mogelijkheid. De raad sprak over het handelen van de wethouder, maar niet met hem. Dat roept de vraag op of het debat daarmee nog voldeed aan de eisen van zorgvuldigheid die de gemeente zélf hanteert.
Gemeenten werken met gedragscodes en integriteitsregels waarin zorgvuldigheid, transparantie en een ordelijk besluitvormingsproces centraal staan. Die verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij het college, maar nadrukkelijk ook bij de gemeenteraad zelf.
Raadsleden waren zich ervan bewust dat de betrokkene niet langer aanwezig was. Toch is ervoor gekozen het debat niet uit te stellen of te beperken, maar volledig voort te zetten. Daarmee heeft de raad actief besloten om de inhoudelijke beoordeling door te laten gaan, zonder wederhoor.
Verschil met eerdere zaak
Bij de kwestie rond voormalig wethouder Wim Blansjaar lag eveneens een spoeddebat klaar. Tien partijen, waaronder meerdere coalitiefracties, hadden dat debat aangevraagd vanwege kritiek op zijn functioneren. Maar dat debat kreeg uiteindelijk een andere afloop.
Blansjaar trad af en verliet de vergadering nog vóór het debat plaatsvond. Vervolgens werd het debat niet inhoudelijk voortgezet en werd er niet meer over hem gesproken in zijn afwezigheid. Daarmee werd voorkomen dat politieke oordelen werden uitgesproken zonder dat de betrokkene zich kon verantwoorden.
In de recente situatie koos de gemeenteraad voor een andere aanpak. Hoewel de wethouder niet langer aanwezig was, werd zijn handelen alsnog besproken en beoordeeld. Waarom in dit geval van die eerdere lijn is afgeweken, blijft vooralsnog onduidelijk.
Motie voor onderzoek
Later diende LHN een motie vreemd aan de orde van de dag in, waarin wordt opgeroepen tot een onafhankelijk onderzoek naar de bestuurlijke verhoudingen en het gevoel van veiligheid binnen de organisatie. In de motie wordt gesteld dat er zorgen zijn over hoe processen zijn verlopen en dat transparantie en zorgvuldigheid onder druk staan.
“Een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren naar wat er is voorgevallen…”
De oproep tot onderzoek onderstreept dat de discussie niet alleen gaat over individueel handelen, maar ook over de manier waarop de situatie door de gemeenteraad is behandeld.
Breder dan één persoon
De gebeurtenissen rond het debat maken duidelijk dat de kwestie inmiddels verder reikt dan één bestuurder. Waar het begon als een discussie over individueel handelen, verschuift de aandacht steeds meer naar de manier waarop de gemeenteraad zelf met deze situatie is omgegaan. De keuze om het debat voort te zetten zonder aanwezigheid van de betrokkene maakt dat niet alleen het onderwerp van het debat, maar ook de vorm ervan onderdeel wordt van de discussie.
Daarmee raakt de kwestie aan bredere vragen over integriteit en bestuurlijke zorgvuldigheid binnen de raad zelf. Juist in politiek gevoelige situaties, waarin de druk hoog oploopt en belangen botsen, wordt zichtbaar hoe stevig die uitgangspunten werkelijk zijn verankerd in het handelen van de raad.
De gang van zaken rond het debat laat zien dat het niet alleen gaat om wat er is gebeurd, maar ook om hoe daarmee wordt omgegaan. De vraag is daarmee onvermijdelijk: hield de gemeenteraad zich zelf aan de normen van zorgvuldigheid die zij zegt te bewaken?
Debat zonder hoofdrolspeler: gemeenteraad Zoetermeer wijkt af van eigen werkwijze Meer lezen »
