De PVV lijkt voorlopig geen rol te spelen in de coalitievorming in Zoetermeer. Tijdens de raadsvergadering van donderdagavond werd duidelijk dat er geen meerderheid te vormen is met de partij. Een brede meerderheid van de raad steunde daarom een motie van GL-PvdA om het initiatief over te nemen en een nieuwe verkenning te starten.
De vergadering stond in het teken van het eindverslag van verkenner Jeremy Mooiman. Daarin werd geconcludeerd dat partijen elkaar inhoudelijk op veel onderwerpen kunnen vinden, zoals woningbouw en veiligheid, maar dat de politieke bereidheid om samen te werken met de PVV beperkt is.
Tijdens het debat werd snel duidelijk dat een coalitie onder leiding van de PVV geen realistische optie is. Meerdere partijen spraken zich daar expliciet tegen uit. GL-PvdA, D66, SP, CU-SGP en Zó! Zoetermeer sloten samenwerking met de PVV uit. Ook CDA en andere partijen noemden samenwerking onwaarschijnlijk.
Zelfs partijen die samenwerking niet volledig uitsloten, zoals de VVD en Zoetermeer Vooruit, waren kritisch en terughoudend. Daarmee ontbrak de basis voor een stabiele meerderheid.
PVV-fractievoorzitter Stefan Smits erkende uiteindelijk ook dat het vormen van een coalitie niet haalbaar lijkt. “We komen niet samen, dus we moeten concluderen dat dit niet gaat lukken,” stelde hij tijdens de tweede termijn.
Raad kiest voor nieuwe richting
GL-PvdA nam vervolgens het initiatief om de verkenning onder leiding van de PVV af te ronden en een nieuwe fase in te gaan. De partij gaf aan wel bestuurlijke verantwoordelijkheid te willen nemen, maar niet samen met de PVV in een coalitie te stappen.
De motie om de eerste verkenning af te sluiten en een nieuwe te starten, werd gesteund door vrijwel de hele raad. Alleen de PVV stemde tegen. Daarmee ligt het initiatief nu bij GL-PvdA, die een nieuwe verkenner zal voordragen en hoopt alsnog tot een meerderheidscoalitie te komen.
Spanningen rond PVV blijven centraal
Tijdens het debat kwam vaker naar voren dat de grootste obstakels niet zozeer inhoudelijk zijn, maar politiek en principieel. Met name standpunten rond asiel en migratie, en het verschil tussen de campagne en bestuurlijke houding van de PVV, spelen een rol in het gebrek aan vertrouwen.
Tegelijkertijd werd ook benadrukt dat de stad behoefte heeft aan stabiliteit en het herstellen van vertrouwen in de politiek, zeker na de lage opkomst bij de verkiezingen.
Hoe nu verder?
Met het wegvallen van de PVV als leidende partij verschuift de coalitievorming naar een nieuwe fase. De verwachting is dat nu gekeken wordt naar een alternatief zonder de PVV, mogelijk rond GL-PvdA en andere middenpartijen.
Opvallend is dat partijen zich in dit nieuwe proces zichtbaarder en opener opstellen dan in de verkenning onder leiding van de PVV. Waar eerder meerdere partijen samenwerking uitsloten of zeer onwaarschijnlijk achtten, lijkt er nu meer bereidheid te zijn om met elkaar in gesprek te gaan over een alternatieve coalitie.
Daarmee lijkt de politieke impasse rond de PVV doorbroken, en ontstaat er voor het eerst ruimte om daadwerkelijk tot een nieuwe coalitie te komen. Maar vooralsnog is het onzeker of dit ook daadwerkelijk leidt tot een stabiele meerderheid.