oktober 2026

Zoetermeer valt in de hoogste categorie op een nieuwe kaart met PFAS-concentraties in het Nederlandse kraanwater. Uit onderzoek van Greenpeace blijkt dat de concentratie in Zoetermeer minstens anderhalf keer boven de drinkwaterrichtwaarde van het RIVM ligt. Zoetermeer staat bovendien op de zesde plaats van Nederlandse gemeenten met de meeste inwoners die kraanwater krijgen waarin de PFAS-concentratie boven deze richtwaarde ligt.

PFAS is een verzamelnaam voor een grote groep chemische stoffen. De stoffen breken nauwelijks af en kunnen daardoor lange tijd in het milieu aanwezig blijven. Mensen kunnen PFAS op verschillende manieren binnenkrijgen, onder meer via voedsel en drinkwater.

Volgens het onderzoek krijgt ruim een derde van de Nederlandse bevolking kraanwater waarin meer PFAS zit dan de richtwaarde van het RIVM. In absolute aantallen staat Zoetermeer landelijk op de zesde plaats. Alleen in Zaanstad, Haarlem, Haarlemmermeer, Amsterdam en Den Haag gaat het om meer inwoners.

Zoetermeer valt in donkerrode categorie

Voor de kaart gebruikt Greenpeace vier kleurcodes. Bij groen ligt de concentratie PFAS onder de drinkwaterrichtwaarde van het RIVM. Oranje betekent dat de concentratie nog onder deze waarde ligt, maar daar wel dichtbij komt.

Bij rood ligt de concentratie boven de richtwaarde. Donkerrood wordt gebruikt wanneer de concentratie anderhalf keer of meer boven deze waarde uitkomt. Zoetermeer valt volgens de kaart in deze hoogste categorie.

De richtwaarde van het RIVM ligt op 4,4 nanogram PFAS per liter drinkwater. Daarbij worden verschillende soorten PFAS omgerekend naar zogenoemde PFOA-equivalenten. Op die manier kan rekening worden gehouden met verschillen in schadelijkheid tussen de verschillende stoffen.

Richtwaarde strenger dan wettelijke eis

De richtwaarde van 4,4 nanogram per liter is niet hetzelfde als de wettelijke kwaliteitseis voor drinkwater. Voor twintig verschillende PFAS samen mag volgens de huidige wettelijke kwaliteitseisen maximaal 100 nanogram per liter in drinkwater zitten. Volgens het RIVM voldoet het Nederlandse drinkwater aan die wettelijke eis.

Het RIVM adviseert desondanks een aanzienlijk strengere waarde van 4,4 nanogram per liter. Aanleiding daarvoor is nieuwe wetenschappelijke kennis over mogelijke gezondheidseffecten van PFAS. Zo is bekend geworden dat PFAS nadelige effecten kunnen hebben op het immuunsysteem en dat deze effecten al bij blootstelling aan kleine hoeveelheden kunnen optreden.

Een waarde boven de richtwaarde van 4,4 nanogram betekent daarmee niet automatisch dat het kraanwater niet aan de wettelijke eisen voldoet.

Voedsel grotere bron van PFAS

Drinkwater is bovendien niet de enige manier waarop mensen PFAS binnenkrijgen. Het RIVM berekende in 2023 hoeveel PFAS mensen in Nederland gemiddeld via voedsel en drinkwater binnenkrijgen.

Gemiddeld krijgen mensen via voedsel ongeveer drie keer zoveel PFAS binnen als via drinkwater. Wanneer alleen naar drinkwater wordt gekeken, ligt de hoeveelheid PFAS die mensen binnenkrijgen volgens het RIVM onder de gezondheidskundige grenswaarde.

Wanneer de blootstelling via voedsel en drinkwater bij elkaar wordt opgeteld, ligt de gemiddelde hoeveelheid wel boven de gezondheidskundige grenswaarde. Langdurige blootstelling boven deze grens kan volgens het RIVM schadelijk zijn voor de gezondheid.

PFAS in drinkwater terugdringen

Drinkwaterbedrijven proberen de hoeveelheid PFAS tijdens het zuiveren van water zoveel mogelijk te verminderen. Tegelijkertijd werkt de overheid aan strengere regels om de uitstoot van PFAS naar het milieu terug te dringen.

Daarnaast wordt gewerkt aan een Europees verbod op de productie, het gebruik en de verkoop van PFAS en wordt onderzoek gedaan naar technieken waarmee de stoffen beter uit water kunnen worden verwijderd.

Volgens het RIVM helpt het vooral wanneer minder PFAS en andere chemische stoffen in oppervlaktewater terechtkomen. Wanneer rivieren minder vervuild zijn, hoeven drinkwaterbedrijven tijdens de productie van drinkwater ook minder PFAS uit het water te verwijderen.

Bronnen: Greenpeace en RIVM

Meer nieuws van de redactie van Streekomroep Zoetermeer Lansingerland vind je op onze site, radio, tv en socials!