10 september 2026

Zoetermeer behoort samen met zes andere Nederlandse gemeenten tot de zogenoemde New Towns: steden die in de jaren zeventig en tachtig in korte tijd sterk groeiden om de woningnood op te vangen. Inmiddels lopen deze steden tegen vergelijkbare problemen aan, zoals verouderende wijken, druk op de leefbaarheid en kansenongelijkheid. De zeven gemeenten willen daarom dat het Rijk opnieuw samen met hen investeert in de toekomst van deze steden.

Naast Zoetermeer bestaat de New Town Alliantie uit Almere, Capelle aan den IJssel, Helmond, Nieuwegein, Nissewaard en Purmerend. De steden groeiden destijds in opdracht van het Rijk in hoog tempo van een klein dorp of zelfs vanuit het niets uit tot volwaardige steden.

Die snelle groei zorgt tientallen jaren later voor nieuwe uitdagingen. Grote delen van de steden en wijken zijn ongeveer tegelijkertijd verouderd. Volgens de New Town Alliantie staan daarnaast de sociale samenhang, bestaanszekerheid en ontwikkelmogelijkheden van jongeren in bepaalde wijken onder druk. Ook vestigen relatief veel mensen zich in New Towns vanwege het aanbod van betaalbare woningen.

Zoetermeer trekt samen op met zes steden

De zeven gemeenten vinden dat de problemen niet afzonderlijk kunnen worden aangepakt. Zij hebben daarom gezamenlijk onderzoek laten uitvoeren door Rebel Group naar de effecten van investeringen in hun steden.

Daaruit komt naar voren dat iedere geïnvesteerde euro naar verwachting 1,20 euro aan maatschappelijke baten oplevert, wanneer gemeenten, het Rijk en andere partners langdurig samenwerken. Volgens het onderzoek zouden de voorgestelde investeringen er onder meer voor kunnen zorgen dat 1.600 leerlingen zich beter kunnen ontwikkelen, de leefkwaliteit van 153.000 woningen verbetert en 28.000 mensen minder zorg nodig hebben.

Het onderzoek is overhandigd aan minister Boekholt-O’Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en besproken met Tweede Kamerleden. Volgens de gemeenten herkent en deelt de minister de zorgen over de leefbaarheid in de New Towns en gaat zij de bevindingen bestuderen.

Bezuijen: nieuwe aandachtswijken voorkomen

Burgemeester van Zoetermeer Michel Bezuijen is voorzitter van de New Town Alliantie. Volgens hem is samenwerking met het Rijk noodzakelijk om te voorkomen dat de problemen in bepaalde wijken verder toenemen.

“Zonder tijdige investeringen dreigen nieuwe aandachtswijken te ontstaan. We hebben daarbij een mix van maatregelen nodig: van cofinanciering tot andere gerichte ingrepen in wijken en buurten”, aldus Bezuijen.

Drie voorstellen aan het Rijk

De zeven steden willen onder meer samen met het Rijk een landelijke New Town-strategie opstellen. De Tweede Kamer heeft zich volgens de alliantie al unaniem uitgesproken voor zo’n strategie.

Daarnaast pleiten de gemeenten voor een aparte categorie voor New Towns binnen de aanpak van het Rijk, met langdurige financiële ondersteuning. Ook moeten bestaande rijksregelingen beter aansluiten op de problemen van deze steden. Daarmee willen de gemeenten voorkomen dat projecten in buurten en wijken moeten stoppen zodra tijdelijke financiering afloopt.

Volgens de alliantie kunnen de gemeenten de opgaven niet alleen dragen. De zeven steden wijzen erop dat ze ooit mede door investeringen en beleid van het Rijk zo snel konden groeien en willen dat die samenwerking nu opnieuw wordt ingezet om de wijken toekomstbestendig te houden.

Beeld: Patricia Reports