De vorming van een nieuw stadsbestuur in Zoetermeer lijkt een duidelijke richting te hebben gekregen. Verkenner Aleid Wolfsen adviseert een coalitie van GroenLinks-PvdA, VVD, D66 en CDA. Samen zijn deze partijen goed voor een meerderheid in de raad en volgens Wolfsen is er voldoende vertrouwen om tot een stabiel bestuur te komen.
De combinatie ligt ook voor de hand op basis van de verkiezingsuitslag: de vier partijen behoren tot de grootste fracties en vormen samen een werkbare meerderheid volgens Wolfsen.
Bewuste aanpak van de verkenner
Wolfsen sprak met alle partijen, waarbij hij bewust begon bij de kleinste fracties. Zo wilde hij voorkomen dat hij al vroeg zou sturen richting een coalitie en kleinere partijen minder ruimte zouden krijgen. Ook hield hij afstand van de eerdere, mislukte verkenning om neutraal te blijven.
Volgens hem zijn er geen grote inhoudelijke breekpunten tussen de vier beoogde coalitiepartijen. Hij benadrukt dat echte onderhandelingen pas in de volgende fase thuishoren en hij daar niet te diep op in is gegaan.
Positieve reacties, maar ook twijfel
In de raad klonk steun voor het advies van verkenner Wolfsen. Met name de beoogde coalitiepartijen spraken van een “goede basis” en gaven aan snel door te willen met onderhandelingen om tot een akkoord te komen. Daarbij werd het belang van stabiliteit, bestuurlijke continuïteit en samenwerking binnen de raad benadrukt.
Tegelijkertijd klonk er kritiek vanuit verschillende fracties, die vraagtekens zetten bij zowel de samenstelling als de representativiteit van de voorgestelde coalitie. Stefan Smits uitte stevige zorgen en sprak van “oude politiek in een nieuw jasje”. Volgens hem dreigt een deel van de kiezers zich niet vertegenwoordigd te voelen, wat het vertrouwen in de lokale politiek verder kan ondermijnen.
Vooral het ontbreken van een lokale partij roept vragen op in de raad. Zo vroeg Monique Siegelaer (LHN) zich af hoe groot de inhoudelijke verschillen tussen de beoogde coalitiepartijen zijn en welke risico’s dat met zich meebrengt voor de samenwerking. Daarbij werd breder de vraag gesteld in hoeverre de coalitie een afspiegeling vormt van de stad.
Ook de beperkte meerderheid baart zorgen. Willeke Mertens (50PLUS) pleitte voor een bredere coalitie, omdat de kleine marge tussen coalitie en oppositie de stabiliteit onder druk kan zetten. Bij politieke tegenwind of interne verdeeldheid kan de coalitie haar meerderheid immers snel verliezen.
Francijn Brouwer (CU-SGP) sloot zich daarbij aan en merkte op dat een coalitie met vijf partijen niet alleen politiek stabieler kan zijn, maar ook kan zorgen voor een evenwichtigere verdeling van de wethouders, zodat het meer over de inhoud kan gaan en minder over de macht te verdelen. Daarbij gaf zij aan dat haar partij zichzelf ook graag als mogelijke coalitiepartner had gezien.
Vraag over wethouders blijft open
Tijdens het debat kwam ook de samenstelling van het college kort aan bod. Raadslid Francijn Brouwer vroeg naar het aantal en de verdeling van wethouders, maar daar wilde GroenLinks-PvdA-fractievoorzitter Rosalie nog niet op ingaan. Volgens haar is het te vroeg om daar uitspraken over te doen zolang de onderhandelingen nog moeten beginnen en inhoudelijke afspraken nog ontbreken.
De volgende stap is het aanstellen van één of meerdere informateurs, die de onderhandelingen tussen GroenLinks-PvdA, VVD, D66 en CDA moeten begeleiden. In deze fase zal inhoudelijk worden onderhandeld over de koers van de stad én over de invulling van het college.
Wolfsen sprak de verwachting uit dat dit proces kan leiden tot een “daadkrachtig en constructief college” voor Zoetermeer. Of die samenwerking daadwerkelijk standhoudt, zal afhangen van de uitkomst van de onderhandelingen en van de mate waarin de zorgen en kritiek uit de raad een plek krijgen in het uiteindelijke coalitieakkoord.
